17 OKTYABR – FÜZULİ ŞƏHƏRİ GÜNÜ

17 oktyabr Azərbaycan tarixində qəhrəmanlığın, milli iradənin və doğma torpaqlara qayıdışın rəmzinə çevrilmiş əlamətdar gündür. 2020-ci ilin həmin günündə Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi ilə xalqımızın Zəfər salnaməsinə daha bir şanlı səhifə yazıldı. Bu tarixi hadisə Azərbaycan Ordusunun gücünü, əsgər və zabitlərimizin fədakarlığını, xalqımızın birliyini və dövlətimizin qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Bu gün Füzuli təkcə azadlığına qovuşmuş şəhər deyil, həm də Azərbaycanın quruculuq əzminin, Böyük Qayıdış siyasətinin və gələcəyə inamının təcəssümüdür. Vaxtilə dağıntılara məruz qalmış bu torpaqda müasir infrastruktur yaradılır, yaşayış məhəllələri salınır, sosial obyektlər tikilir, doğma yurd həsrəti ilə yaşayan ailələr öz evlərinə qayıdırlar. Füzulinin bugünkü mənzərəsi Zəfərin yeni inkişaf mərhələsində davam etdiyini göstərir.

Qarabağın qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Füzuli zəngin tarixi, mədəni irsi və əlverişli coğrafi mövqeyi ilə seçilir. Qarabağ dağ silsiləsinin cənub-şərq ətəklərindən Araz çayınadək uzanan rayonun ərazisi 1386 kvadratkilometrdir. Ərazidə yerləşən tarixi-memarlıq abidələri bu torpağın qədim keçmişini və mədəni zənginliyini əks etdirir. XIII əsrə aid Şeyx Babi Yaqub türbəsi, Mirəli türbəsi və digər abidələr Füzulinin tarixi irsinin mühüm nümunələrindəndir.

1930-cu ildə rayon kimi təşkil olunan ərazi əvvəlcə Qaryagin adlandırılıb. 1959-cu ildə isə böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin şərəfinə rayonun adı dəyişdirilərək Füzuli qoyulub.

Füzulinin yaxın tarixinin ən ağrılı səhifələrindən biri 1993-cü il avqustun 23-də şəhərin və rayonun böyük hissəsinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmasıdır. İşğal nəticəsində yaşayış məntəqələri dağıdılıb, tarixi-mədəni irsə ciddi ziyan vurulub, minlərlə insan doğma yurdunu tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Rayon sakinləri Vətən uğrunda mübarizədə ağır itkilər veriblər: 663 nəfər şəhid olub, 181 nəfər əsir və itkin düşüb.

1994-cü ilin yanvarında Azərbaycan Ordusunun uğurlu əməliyyatları nəticəsində rayonun 22 yaşayış məntəqəsi işğaldan azad edilsə də, Füzuli şəhərinin azadlığına qovuşması 2020-ci ilin Vətən müharibəsində mümkün oldu.

Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı və peşəkarlığı sayəsində düşmənin uzun illər ərzində qurduğu möhkəmləndirilmiş müdafiə xətləri yarıldı. Oktyabrın 17-də Füzuli şəhəri, eləcə də Qoçəhmədli, Çimən, Cuvarlı, Pirəhmədli, Musabəyli, İşıqlı və Dədəli kəndləri işğaldan azad edildi. Vətən müharibəsi zamanı rayonun ümumilikdə 62 yaşayış məntəqəsi azadlığına qovuşdu.

Füzulinin azad edilməsi hərbi-strateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşımaqla yanaşı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində əldə olunan tarixi nailiyyətlərdən biri oldu. Bu qələbə Azərbaycan əsgərinin iradəsini, xalqımızın birliyini və dövlətimizin gücünü nümayiş etdirdi.

2020-ci il noyabrın 26-da təsis edilmiş “Füzulinin azad olunmasına görə” medalı şəhərin azadlığı uğrunda döyüşlərdə iştirak etmiş, igidlik və şücaət göstərmiş hərbi qulluqçuların qəhrəmanlığının dövlət səviyyəsində qiymətləndirilməsinin ifadəsidir.

Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə 17 oktyabr Füzuli şəhəri günü kimi müəyyən edilib. Bu tarix xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə ehtiramın, şəhidlərimizin xatirəsinin yad edilməsinin və Zəfərimizin qürurla yaşadılmasının rəmzidir.

Füzulinin işğaldan azad olunması ilə şəhərin həyatında yeni mərhələ başlayıb. Dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin bərpası, müasir infrastrukturun yaradılması, sosial obyektlərin tikintisi və əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinə çevrilib.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin azad edilmiş ərazilərə, o cümlədən Füzuliyə mütəmadi səfərləri burada həyata keçirilən quruculuq işlərinin ardıcıl xarakter daşıdığını göstərir. Dövlət başçısı layihələrin gedişi ilə yerində tanış olur, yeni obyektlərin təməlini qoyur və istifadəyə verilən müəssisələrin açılışlarında iştirak edir.

2023-cü il martın 18-də Füzuli şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planın təsdiqlənməsi şəhərin müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında yenidən qurulması üçün mühüm əsas yaradıb. Yeni yaşayış məhəllələri, yollar, mühəndis-kommunikasiya sistemləri və sosial obyektlər şəhərin gələcək inkişafı nəzərə alınmaqla inşa edilir.

İnfrastrukturun bərpası istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilib. “Füzuli” 110/35/10 kilovoltluq yarımstansiyası və Füzuli Rəqəmsal Yarımstansiya və İdarəetmə Mərkəzi istifadəyə verilib. Köndələnçay su anbarları kompleksinin təmir-bərpadan sonra istifadəyə verilməsi də su təsərrüfatının inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi məqsədilə Zəfər yolu, Füzuli-Hadrut və Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolları üzrə mühüm işlər görülüb. Bu yollar bölgənin nəqliyyat imkanlarını genişləndirir, Qarabağın digər əraziləri ilə əlaqələri gücləndirir və iqtisadi fəallığın artmasına şərait yaradır.

Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının cəmi səkkiz ay ərzində inşa edilərək 2021-ci il oktyabrın 26-da istifadəyə verilməsi Azərbaycanın quruculuq imkanlarının bariz nümunəsidir. Prezident İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən açılışı edilən hava limanı Qarabağın beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayır.

Şəhərdə yaşayış kompleksləri, məktəb binaları, uşaq bağçaları, idman və digər sosial obyektlər inşa edilir. İçməli su təchizatı, kanalizasiya və yağış sularının idarə olunması sistemlərinin yaradılması isə müasir və dayanıqlı şəhər mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Bütün bu layihələrin əsas məqsədi Füzulini yalnız yenidən qurmaq deyil, onu insanların rahat, təhlükəsiz və firavan yaşaya biləcəyi müasir şəhərə çevirməkdir.

Füzulinin dirçəlişinin ən mühüm göstəricisi sakinlərin doğma yurda qayıdışıdır. Uzun illər məcburi köçkün həyatı yaşayan insanların öz evlərinə dönməsi, ailələrin doğma torpaqda yeni həyata başlaması Böyük Qayıdış proqramının əsas mahiyyətini təşkil edir.

2023-cü il avqustun 18-dən etibarən Füzuli şəhərinə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışına başlanılıb. İlk mərhələdə 144 ailənin şəhərə köçürülməsi ilə başlayan proses sonrakı dövrdə davam etdirilib. 2026-cı il oktyabrın 1-dək Füzuli şəhərinə ümumilikdə 827 ailə, 3153 nəfər köçürülüb.

Bu rəqəmlər yalnız köçürülən ailələrin sayını ifadə etmir. Hər bir ailənin qayıdışı illərlə davam edən yurd həsrətinin sona çatması, doğma evlərin yenidən canlanması və gələcəyə inamın möhkəmlənməsi deməkdir. Şəhərdə yaradılan yaşayış və sosial infrastruktur sakinlərin gündəlik həyatının bərpasına, uşaqların təhsil almasına və ailələrin yeni şəraitdə məskunlaşmasına xidmət edir.

Füzulinin bərpası eyni zamanda Azərbaycanın beynəlxalq dostluq və həmrəylik münasibətlərinin mühüm nümunəsidir. Qardaş Özbəkistanın təşəbbüsü ilə şəhərdə Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəb inşa edilərək istifadəyə verilib. Müasir təhsil infrastrukturu ilə seçilən məktəb Azərbaycan-Özbəkistan dostluğunun və qardaşlığının rəmzidir.

Qazaxıstanın dəstəyi ilə Füzulidə Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin yaradılması da iki xalq arasında dostluq münasibətlərinin əyani ifadəsidir. 2024-cü il martın 12-də Prezident İlham Əliyev və Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev mərkəzin açılış mərasimində iştirak ediblər.

Bu layihələr Türk dünyasında qarşılıqlı dəstəyin, ortaq dəyərlərin və həmrəyliyin real nəticələrini göstərir. Qardaş ölkələrin Füzulinin quruculuğuna verdiyi töhfələr şəhərin təhsil və mədəniyyət həyatının inkişafına, uşaqların və gənclərin imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir.

Beləliklə, Füzulidə Böyük Qayıdış yalnız insanların doğma torpağa dönməsi deyil, həm də həyatın, ənənələrin və sosial münasibətlərin yenidən bərpasıdır.

Bu gün Füzuli keçmişin ağır izlərini geridə qoyaraq gələcəyə inamla addımlayır. Şəhərdə həyata keçirilən layihələr, müasir yaşayış məhəllələrinin salınması, sosial infrastrukturun yaradılması və nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi onun uzunmüddətli inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır.

Prezident İlham Əliyevin Füzuliyə səfərləri zamanı yeni yaşayış məntəqələrinin, təhsil və sosial obyektlərin, yol və mühəndis-kommunikasiya infrastrukturunun yaradılması ilə bağlı görülən işlərə xüsusi diqqət yetirilib. 2023-cü ildən etibarən şəhərə qayıdan sakinlərlə görüşlər, yeni yaşayış komplekslərinin və müxtəlif sosial obyektlərin təməllərinin qoyulması quruculuq prosesinin davamlılığını nümayiş etdirir.

Eyni zamanda, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin aradan qaldırılması, infrastrukturun təhlükəsizliyinin təmin olunması və sakinlər üçün əlverişli yaşayış şəraitinin yaradılması qarşıda duran mühüm vəzifələrdəndir. İşğalın ağır nəticələrinin aradan qaldırılması, iqtisadi fəallığın artırılması və əhalinin məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi ardıcıl fəaliyyət tələb edir.

Füzulinin gələcəyi müasir şəhərsalma, dayanıqlı infrastruktur, keyfiyyətli təhsil və səhiyyə xidmətləri, yeni iş imkanları və insanların rifahı ilə sıx bağlıdır. Bu istiqamətlərdə həyata keçirilən tədbirlər şəhərin yalnız fiziki baxımdan bərpasına deyil, burada davamlı və firavan həyatın qurulmasına xidmət edir.

Füzulinin keçdiyi yol Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixinin, milli birliyinin və quruculuq iradəsinin parlaq ifadəsidir. 2020-ci ildə qazanılan tarixi Zəfər bu torpaqları azadlığa qovuşdurdu, sonrakı illərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri isə həmin azadlığı yeni həyatın başlanğıcına çevirdi.

17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü qəhrəmanlıq tariximizə ehtiramın, milli birliyimizin və gələcəyə inamımızın ifadəsidir.

17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü mübarək!