Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 4 may 2026-cı il tarixində "Avropa Siyasi Birliyi" Zirvə toplantısı 2026 çərçivəsində videobağlantı formatında çıxış edərək regionda sülh prosesi, əməkdaşlıq imkanları və beynəlxalq münasibətlərə dair mühüm mesajlar səsləndirib. Dövlət başçısı çıxışında həm əldə olunmuş nəticələri, həm də gələcək perspektivləri geniş şəkildə təqdim edib.
Sülh prosesi: real nəticələr və yeni mərhələ
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan ilə Ermənistan arasında formalaşan yeni münasibətlər mühitini xüsusi vurğuladı. O qeyd etdi ki, tərəflər artıq doqquz aydır sülh şəraitində yaşayır və bu müddət ərzində sülhün yalnız siyasi bəyanatlarda deyil, praktiki addımlarda da özünü göstərdiyi müşahidə olunur. Ermənistanın 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə toplantısının Azərbaycanda keçirilməsinə dəstək verməsi isə bu prosesin mühüm siyasi göstəricisi kimi qiymətləndirildi.
Dövlət başçısı diqqətə çatdırdı ki, bir il əvvəl Tiranada keçirilən görüş zamanı bu məsələ müzakirə olunmuş və balanslı yanaşma çərçivəsində növbəti zirvə toplantılarından birinin Azərbaycanda keçirilməsi təklifi qəbul edilmişdir. Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyev üzv ölkələri 2028-ci ilin may ayında Azərbaycanda keçiriləcək Zirvə toplantısına dəvət etdi.
Sülhün konkret nəticələri sırasında iqtisadi və humanitar addımlar xüsusi yer tutur. Prezident qeyd etdi ki, Azərbaycan uzun illər tətbiq etdiyi tranzit məhdudiyyətlərini birtərəfli qaydada aradan qaldırıb və bunun nəticəsində Ermənistan ərazisinə Azərbaycan üzərindən 28 min ton yük daşınıb. Bu, regionda iqtisadi əlaqələrin bərpası baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilir.
Bundan əlavə, Azərbaycan ilk dəfə olaraq Ermənistana neft məhsulları – benzin və dizel ixracına başlayıb və artıq 12 min ton məhsul tədarük edilib. Bu isə tərəflər arasında ticarət münasibətlərinin formalaşdığını və qarşılıqlı etimadın tədricən artdığını göstərir.
Beynəlxalq münasibətlər və ikili standartlara tənqid
Prezident İlham Əliyev çıxışında Avropa institutlarının fəaliyyətinə də toxunaraq bəzi qurumların sülh prosesinə yanaşmasını tənqid etdi. Xüsusilə Avropa Parlamenti və Avropa Şurası Parlament Assambleyasının mövqeyi qeyri-obyektiv və qərəzli kimi qiymətləndirildi.
Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan 2001-ci ildən Avropa Şurasının üzvüdür və bu platformada uzun illər fəal iştirak edib. Lakin 2023-cü ildə Qarabağda separatçılığa son qoyulduqdan sonra bəzi qurumlar tərəfindən Azərbaycana qarşı sanksiya xarakterli qərarların qəbul edilməsi ədalətsiz yanaşma kimi qiymətləndirilib.
Prezident qeyd etdi ki, Avropa Parlamenti son beş il ərzində Azərbaycanla bağlı 14 qətnamə qəbul edib və bu sənədlərin əksəriyyəti qərəzli mövqe ilə seçilib. Onun sözlərinə görə, bu cür yanaşma sülh prosesinə dəstək vermək əvəzinə, əksinə, prosesi zəiflətməyə xidmət edir.
Buna cavab olaraq Azərbaycan parlamenti mayın 1-də Avropa Parlamenti ilə əməkdaşlığın dayandırılması, Avropa İttifaqı–Azərbaycan Parlament Əməkdaşlığı Komitəsində iştirakın sonlandırılması və Avronest Parlament Assambleyasındakı fəaliyyətin dayandırılması ilə bağlı qərar qəbul edib. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, bu qərar beynəlxalq ictimaiyyətə düzgün məlumatın çatdırılması və manipulyasiyaların qarşısının alınması baxımından vacibdir.
Regional layihələr, nəqliyyat dəhlizləri və gələcək perspektivlər
Çıxışda regional əməkdaşlığın inkişafında nəqliyyat və logistika layihələrinin rolu da xüsusi vurğulandı. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” kimi təşəbbüslər regionun iqtisadi xəritəsini dəyişdirə bilər. Bu marşrut Azərbaycanın əsas ərazisini Naxçıvanla birləşdirəcək və eyni zamanda Orta Dəhlizin mühüm hissəsinə çevriləcək.
Bu layihə yalnız Azərbaycan və Ermənistan üçün deyil, bütövlükdə region üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Nəqliyyat əlaqələrinin bərpası və genişləndirilməsi ticarətin artmasına, regional inteqrasiyanın güclənməsinə və uzunmüddətli sabitliyə töhfə verəcək.
Prezident çıxışının sonunda vurğuladı ki, bütün çətinliklərə və bəzi qüvvələrin sülh prosesinə mane olmaq cəhdlərinə baxmayaraq, Azərbaycan sülh gündəliyinə sadiqdir. O, Nikol Paşinyanı Zirvə toplantısının Ermənistanda keçirilməsi münasibətilə təbrik edərək qeyd etdi ki, qarşılıqlı siyasi iradə və konstruktiv yanaşma regionda davamlı sülhün təmin olunmasının əsas şərtidir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın regional siyasətinin əsas prioritetlərini aydın şəkildə ortaya qoyur: sülhün möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, nəqliyyat bağlantılarının inkişafı və beynəlxalq münasibətlərdə ədalətli yanaşmanın təmin olunması. Bu yanaşma Azərbaycanın yalnız regionda deyil, daha geniş coğrafiyada sabitlik və əməkdaşlıq tərəfdarı olduğunu bir daha nümayiş etdirir.
