2026-cı il 4 may tarixində Ciorcia Meloninin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin çoxşaxəli və dayanıqlı inkişaf mərhələsinə keçdiyini nümayiş etdirdi. Dövlət başçısı çıxışında həm siyasi dialoqun yüksək səviyyəsini, həm iqtisadi və enerji əməkdaşlığının strateji əhəmiyyətini, həm də yeni sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarını geniş şəkildə izah etdi.
Siyasi münasibətlər və strateji tərəfdaşlığın möhkəm təməli
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlərin hüquqi əsası 2014 və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq bəyannamələridir. Bu sənədlər iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız diplomatik çərçivədə deyil, real praktik əməkdaşlıq müstəvisində inkişafına zəmin yaradıb.
Dövlət başçısı xüsusilə vurğulayıb ki, İtaliya Baş nazirinin əvvəlcə Ermənistana, daha sonra Azərbaycana səfəri siyasi və diplomatik baxımdan mühüm rəmzi məna daşıyır. Bu, Azərbaycana göstərilən yüksək hörmətin və iki ölkə arasında mövcud olan etimadın göstəricisi kimi dəyərləndirilib.
Prezidentin sözlərinə görə, siyasi əlaqələr hazırda ən yüksək səviyyədədir və tərəflər arasında mütəmadi dialoq strateji tərəfdaşlığın davamlılığını təmin edir.
İqtisadi və enerji əməkdaşlığı: qarşılıqlı asılılıq və strateji maraqlar
Çıxışda iqtisadi əlaqələrin dinamik inkişaf etdiyi xüsusi qeyd olunub. İtaliya Azərbaycanın bir nömrəli ticarət tərəfdaşı olaraq qalır və 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi təxminən 12 milyard dollar təşkil edib. Bu rəqəm əməkdaşlığın miqyasını və iqtisadi qarşılıqlı maraqların güclü olduğunu göstərir.
Energetika sahəsi isə münasibətlərin əsas dayağı kimi çıxış edir. Azərbaycan İtaliyanın həm neft, həm də qaz təchizatında ikinci yerdə qərarlaşıb. 2025-ci ildə Azərbaycan ümumilikdə 25 milyard kubmetr təbii qaz ixrac edib, bunun 9,5 milyard kubmetri İtaliya bazarına yönəldilib.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, bu göstəricilərin artırılması üçün Trans Adriatic Pipeline layihəsinin genişləndirilməsi vacibdir. Bu layihə Cənub Qaz Dəhlizinin mühüm hissəsi olmaqla Avropanın enerji təhlükəsizliyində strateji rol oynayır.
Bununla yanaşı, Azərbaycan Dövlət Neft Fondu tərəfindən İtaliya iqtisadiyyatına təxminən 3 milyard dollar sərmayə qoyulması qarşılıqlı etimadın və uzunmüddətli iqtisadi tərəfdaşlığın göstəricisi kimi qeyd olunub.
Yeni əməkdaşlıq istiqamətləri: müdafiə, biznes və humanitar əlaqələr
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin yeni sahələr üzrə də genişləndiyini vurğulayıb. Xüsusilə hərbi-texniki əməkdaşlıq perspektivli istiqamət kimi qiymətləndirilib. Bu sahədə birgə istehsalın təşkili, texnologiya mübadiləsi və İtaliya texnologiyalarının Azərbaycan maliyyə imkanları ilə birləşdirilməsi barədə konkret müzakirələr aparılıb.
İtaliya şirkətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilib. Hazırda 130-a yaxın İtaliya şirkəti ölkəmizdə müxtəlif sahələrdə uğurla fəaliyyət göstərir. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində 23 layihənin icrası İtaliyanın Azərbaycanın bərpa və quruculuq prosesində fəal iştirakını göstərir.
Humanitar sahə isə əməkdaşlığın ən vacib istiqamətlərindən biri kimi qeyd olunub. Bakıda açılmış İtaliya–Azərbaycan Universiteti artıq 500-dən çox tələbəyə təhsil verir və gələcəkdə bu göstəricinin daha da artacağı gözlənilir. Prezident bildirib ki, bu universitet həm yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasına, həm də iki ölkə arasında mədəni və humanitar körpülərin möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.
2026-cı il 4 may tarixində verilən bəyanat göstərir ki, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri artıq klassik strateji tərəfdaşlıq çərçivəsindən çıxaraq enerji, iqtisadiyyat, müdafiə, təhsil və humanitar sahələri əhatə edən geniş və dayanıqlı əməkdaşlıq modelinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin çıxışı həm mövcud nailiyyətləri təsdiqləyir, həm də gələcəkdə bu münasibətlərin daha da dərinləşəcəyinə dair aydın siyasi mesaj verir.
