2026-cı il iyunun 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişaf etdiyini bir daha nümayiş etdirdi. Görüşlərdən sonra Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Türkmənistan əlaqələrinin mövcud vəziyyətini, gələcək inkişaf istiqamətlərini və regional əməkdaşlığın əhəmiyyətini geniş şəkildə əks etdirdi.
Qarabağın bərpasında qardaş Türkmənistanın dəstəyi
Prezident İlham Əliyev çıxışında ilk olaraq Türkmənistanın Qarabağın bərpası prosesinə göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını ifadə etdi. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Türkmənistanın Ümummilli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun təşəbbüsü ilə Füzuli şəhərində məscidin tikintisinə başlanılması iki xalq arasında mövcud olan qardaşlıq münasibətlərinin bariz nümunəsidir.
Bu təşəbbüs yalnız dini və mədəni layihə kimi deyil, eyni zamanda Azərbaycan və Türkmənistan xalqları arasında möhkəm dostluğun və qarşılıqlı hörmətin simvolu kimi qiymətləndirilir. Qarabağın bərpası prosesində göstərilən bu dəstək humanitar əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Tarixi-mədəni bağlar əməkdaşlığın əsasını təşkil edir
Azərbaycan və Türkmənistan arasındakı münasibətlər dərin tarixi köklərə və ortaq mədəni dəyərlərə əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında əlaqələrin əsasında ortaq tarix, dil yaxınlığı, mədəni irs və mənəvi dəyərlər dayanır.
Son illərdə bu münasibətlər daha da genişlənərək mədəni-humanitar sahədə yeni məzmun qazanıb. Azərbaycanda və Türkmənistanda keçirilən Mədəniyyət Günləri xalqlar arasında qarşılıqlı tanışlığın və mədəni əlaqələrin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.
Eyni zamanda, şəhərlər arasında qardaşlaşma əlaqələrinin qurulması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bakı ilə Aşqabadın, Füzuli ilə Arkadağın qardaş şəhərlər elan olunması münasibətlərin təkcə dövlətlərarası deyil, həm də ictimai və humanitar səviyyədə inkişaf etdiyini göstərir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində strateji tərəfdaşlıq genişlənir
Görüş zamanı əsas müzakirə istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq olmuşdur. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, müasir dövrdə etibarlı və təhlükəsiz nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyəti sürətlə artır.
Azərbaycan və Türkmənistanın yerləşdiyi geostrateji mövqe Xəzər dənizi üzərindən Şərq–Qərb və Şimal–Cənub istiqamətlərində mühüm tranzit imkanları yaradır. Bu baxımdan, iki ölkə arasında nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı regional və beynəlxalq ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edir.
Tərəflər mövcud yükdaşımaların həcminin artırılması və üçüncü ölkələrdən tranzit yüklərin cəlb edilməsi istiqamətində fəaliyyətin daha da əlaqələndirilməsi barədə razılığa gəliblər. Bu əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli deyil, bütövlükdə region üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev həmçinin vurğulayıb ki, siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad olmadan böyük nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi mümkün deyil. Məhz bu amillər iki ölkə arasında əməkdaşlığın uğurla inkişaf etməsinin əsasını təşkil edir.
Regional inteqrasiya və enerji əməkdaşlığında yeni perspektivlər
Bəyanatda diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul olunması ilə bağlı olmuşdur. Prezident İlham Əliyev bu prosesdə Türkmənistanın göstərdiyi dəstəyi yüksək qiymətləndirərək bunu tarixi hadisə kimi dəyərləndirmişdir.
Azərbaycan coğrafi baxımdan Mərkəzi Asiyanın tərkibinə daxil olmasa da, tarixi, mədəni və iqtisadi əlaqələr bu regionla sıx inteqrasiyanı şərtləndirir. Xəzər dənizi vasitəsilə formalaşan əməkdaşlıq region ölkələri arasında qarşılıqlı əlaqələri daha da gücləndirir.
Enerji sahəsi də Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Hər iki ölkənin zəngin enerji resurslarına malik olması bu sahədə əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır. Enerji layihələrinin birgə inkişafı həm iqtisadi artıma, həm də regional enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir.
Sənədlərin imzalanması əməkdaşlığın hüquqi bazasını gücləndirir
Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Türkmənistan arasında bir sıra mühüm sənədlər imzalanmış və mübadilə edilmişdir. İlk olaraq iki ölkənin prezidentləri tərəfindən Birgə Bəyanat imzalanmışdır. Bu sənəd strateji tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyən edən siyasi sənəd kimi çıxış edir.
Eyni zamanda, gömrük sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair texniki və protokol sənədləri imzalanmışdır. Buraya daşınan mallar və nəqliyyat vasitələri üzrə ilkin məlumat mübadiləsi, eləcə də qarşılıqlı ticarətin gömrük statistikası üzrə əməkdaşlıq protokolu daxildir.
Bu sənədlər iqtisadi-ticari əlaqələrin daha şəffaf və səmərəli inkişafına, həmçinin nəqliyyat-logistika sahəsində operativ məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərinin ümumi mənzərəsi
Azərbaycan və Türkmənistan arasında diplomatik münasibətlər 9 iyun 1992-ci ildə qurulmuşdur. Bu müddət ərzində iki ölkə arasında əlaqələr dostluq, qardaşlıq və qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında inkişaf etmişdir.
İkitərəfli siyasi dialoq yüksək səviyyədə davamlı xarakter daşıyır. Dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq və hökumətlərarası təmaslar münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan və Türkmənistan BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda da qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirir. Bu əməkdaşlıq regionda sabitliyin, təhlükəsizliyin və inteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verir.
İqtisadi, humanitar və mədəni sahələrdə əməkdaşlıq da ardıcıl şəkildə inkişaf edir. Mədəniyyət günləri, yaradıcı kollektivlərin qarşılıqlı səfərləri və birgə layihələr xalqlar arasında yaxınlığın daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərində yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Qarabağın bərpasından enerji və nəqliyyat layihələrinə, mədəni-humanitar əlaqələrdən regional inteqrasiyaya qədər geniş spektri əhatə edən əməkdaşlıq iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını daha da gücləndirir.
Azərbaycan və Türkmənistanı birləşdirən ortaq tarix, mədəni köklər və qarşılıqlı etimad gələcək əməkdaşlığın əsas dayağı olaraq qalır və yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.
